Thứ năm, 31 Tháng 12 2009 - 9:13am
Năm 2009 ghi nhận đầu tiên là tin vui từ nền kinh tế thế giới, tiếp đến là của các nỗ lực ngoại giao để cải thiện những mối quan hệ có ảnh hưởng lớn tới cục diện toàn cầu và giải quyết một loạt khủng hoảng về chính trị, an ninh, năng lượng.

Năm nay cũng là
năm thế giới phải đối phó với những những mâu thuẫn cũ với diễn biến
mới. Sau đây là 10 sự kiện nổi bật nhất thế giới năm 2009:
 
1. Kinh tế thế giới từng bước thoát khỏi khủng hoảng: Cuộc
khủng hoảng tài chính toàn cầu, bắt nguồn từ sự sụp đổ của hệ thống cho
vay thứ cấp ở Mỹ, đang dần bị đẩy lùi. Các nước giàu ở phương Tây đã
thoát khỏi suy thoái từ mùa Hè, hoạt động kinh tế tốt hơn và dần đạt
đến mức trước khi Ngân hàng Mỹ Lehman Brothers sụp đổ. Thương mại thế
giới cũng đã phục hồi, thị trường chứng khoán tăng hơn 60% so với mùa
Đông vừa qua, các ngân hàng đã cho vay trở lại với lãi suất hợp lý hơn.
Đó là những tín hiệu đáng phấn khởi. Năm tới được các nhà phân tích
nhận định là năm kinh tế phát triển mạnh hơn trong lúc chờ đợi sự phục
hồi thật sự. Quỹ tiền tệ quốc tế (IMF) đã gia tăng dự báo tăng trưởng
kinh tế thế giới năm 2010 từ 2,5% lên 3,1%.
 

Giám đốc IMF Dominique Strauss-Kahn: “Kinh tế thế giới đang thoát hiểm”

2. Cuộc gặp đầu tiên giữa một Tổng thống Mỹ với các nhà lãnh đạo ASEAN:
Ngày 15/11, Tổng thống Barack Obama đã nối vòng tay thân hữu với 10 nhà
lãnh đạo ASEAN, trong đó có cả Thủ tướng Mianma Thein Sein, công khai
thừa nhận vai trò ''trung tâm'' của ASEAN trong khu vực. Trong tuyên bố
chung kết thúc hội nghị, Mỹ đã công nhận ASEAN là ''đối tác thiết yếu''
trong việc phát huy hòa bình, ổn định và thịnh vượng trong khu vực châu
Á-Thái Bình Dương. Đối với Mỹ, ASEAN đã giữ một vị trí ''trung tâm''
trong tiến trình xây dựng các cơ chế liên kết toàn khu vực. Cuộc gặp
diễn ra sau khi ông Barack Obama dự Hội nghị cấp cao Diễn đàn Hợp tác
Kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) trong chuyến đi châu Á nhằm khẳng
định sự trở lại của Mỹ ở khu vực.
 

Cuộc gặp giữa các lãnh đạo Mỹ và ASEAN tại Singapore

3. Đại dịch cúm A/H1N1:
Được phát hiện đầu tiên ở Mexico vào tháng 4, cúm A/H1N1 đã nhanh chóng
lây lan mạnh khiến chỉ 2 tháng sau đó và là đầu tiên trong 41 năm qua,
WHO phải tuyên bố về một đại dịch trên quy mô toàn cầu. Theo số liệu
của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), tính đến ngày 18/12, dịch bệnh đã xuất
hiện tại 206 quốc gia và vùng lãnh thổ với hơn 515.000 người nhiễm
virút cúm A/H1N1 và 11.780 người đã tử vong.
 

206 quốc gia và vùng lãnh thổ đã có dịch

4. Quan hệ Thái Lan – Campuchia: Vốn
căng thẳng do tranh chấp biên giới quanh đền Preah Vihear từ năm ngoái,
đến tháng 10 vừa qua lại “lời tiếng” sau việc Campuchia bổ nhiệm cựu
Thủ tướng Thái Lan Thaksin làm cố vấn kinh tế của thủ tướng và chính
phủ. Hai bên triệu hồi đại sứ của nhau về nước. Campuchia tuyên bố hủy
bỏ tất cả các thỏa thuận vay tiền với Thái Lan. Thời gian gần đây, căng
thẳng đã có dấu hiệu xuống thang và hai bên cam kết không để xảy ra
xung đột vũ trang biên giới.
 

Thủ tướng Hun Sen tiếp Thaksin đến thăm Phnôm Pênh với tư cách cố vấn kinh tế chính phủ Campuchia

5. Chiến thắng vang dội của đảng Dân chủ Nhật Bản (DPJ): Ngày
30/8, đảng Dân chủ Tự do (LDP), cầm quyền ở Nhật Bản trong hơn 50 năm
qua, đã thất bại thảm hại trong cuộc bầu cử Quốc hội, mang lại cho đất
nước này cơ hội để thay đổi đường lối chính trị trong quan hệ với các
quốc gia láng giềng. DPJ đã
cam kết tăng cường các hoạt động ngoại giao với các nước châu Á, trong
đó có Trung Quốc, và xây dựng một mối quan hệ Nhật-Mỹ "bình đẳng" hơn.
Ngày 16/9, Chủ tịch DPJ Yukio Hatoyama được bầu làm thủ tướng mới.
 

Ông Hatoyama trở thành thủ tướng thứ 93 ở Nhật Bản

6. Triều Tiên thử hạt nhân lần 2
vào ngày 25/5, tiếp theo đó là loạt vụ tên lửa và đơn phương hủy bỏ tất
cả các hiệp định ngừng đối đầu chính trị, quân sự với Hàn Quốc. Mỹ cảnh
báo vụ thử này có thể tạo ra một cuộc chạy đua vũ trang giữa các nước
láng giềng châu Á và gây ra những hậu quả cho sự ổn định khu vực. Đến
tháng 8, hai tuần sau ngày tiếp đón cựu Tổng thống Mỹ Bill Clinton và
trả tự do cho hai nhà báo Mỹ bị giam về tội xâm nhập lãnh thổ bất hợp
pháp, Triều Tiên phát tín hiệu hòa giải với Mỹ.
 

Vụ thử hạt nhân lần 2 được Mỹ cho là mạnh hơn lần 1 năm 2006

7. Hiệp ước Lisbon có hiệu lực tháng 12/2009,chấm dứt 8 năm ròng tranh cãi liên quan đến quá trình
thể chế hoá EU với 27 thành viên. Đây là sự kiện đầy ý nghĩa vì Hiệp
ước Lisbon bị thất bại có thể đẩy EU rơi vào một cuộc khủng hoảng chưa
từng có trong lịch sử. Ngày 3/11, Tổng thống Séc Vaslav Klaus trở thành
nhà lãnh đạo cuối cùng của Liên minh Châu Âu (EU) ký thành luật văn
kiện cải cách mang tính bước ngoặt này. EU đã bầu Chủ tịch và Ngoại
trưởng đầu tiên của khối theo hiến pháp mới.
 

Tổng thống Séc Vaslav Klaus tuyên bố với báo giới sau khi ký Hiệp ước Lisbon

8. Quan hệ ấm lên giữa Mỹ và Nga:
Trước hết đánh dấu bằng cuộc gặp thượng đỉnh Obama-Medvedev ngày 6/7
được Tổng thống Nga đánh giá là mang đến triển vọng mới cho quan hệ Nga
- Mỹ, sau đó là tuyên bố của Mỹ ngừng triển khai hệ thống lá chắn tên
lửa tại Trung - Đông Âu. Đây được coi là "điều chỉnh lớn" của chính
quyền mới ở Washington so với chính sách của người tiền nhiệm cũ George
Bush. Hai bên đang nỗ lực đạt được thỏa thuận về hiệp ước mới thay thế
START-1 (đã hết hạn ngày 5/12). Quan hệ cải thiện giữa hai cựu đối thủ
thời Chiến tranh Lạnh đồng nghĩa với việc mang đến cho thế giới một
chìa khóa an toàn vì hai cường quốc này nắm trong tay hai kho vũ khí
chiến lược lớn nhất hành tinh với sức hủy diệt 600 lần sự sống trên
Trái Đất.
 

Nga vốn coi START-1 là một bước ngoặt trong việc kiểm soát vũ khí sau Chiến tranh Lạnh

9. Afghanistan đang ở thời điểm thử thách:
Bầu cử tổng thống tại đây ngày 20/8 bị coi là gian lận trên quy mô lớn,
dẫn đến khủng hoảng chính trị rất nghiêm trọng, đặt Afghanistan bên bờ
vực của bạo lực và đổ máu và đặt Tổng thống Mỹ Barack Obama trong 2
gọng kìm áp lực: một mặt từ phía công luận không ủng hộ việc Mỹ can
thiệp vào Afganistan; mặt khác, phía quân đội lại muốn chi viện ít nhất
40.000 binh sỹ Mỹ cho địa bàn này. Ngày 1/12, Obama tuyên bố chiến lược
mới liên quan đến chiến trường Afghanistan.
 

Cuộc chiến Afghanistan, dấu hỏi lớn với Mỹ

10. Hội nghị Liên Hợp Quốc về biến đổi khí hậu tại Copenhagen không đạt kết quả mong đợi: Hội
nghị ở Copenhagen (Đan Mạch) – hội nghị về khí hậu lớn nhất trong lịch
sử, đã kết thúc ngày 18/12 mà không đạt được thỏa thuận mới để thay thế
Nghị định thư Kyoto, sẽ hết hạn vào năm 2012. Kết thúc các phiên họp
căng thẳng với sự tham dự của hơn 15.000 đại biểu từ 193 nước và sau đó
là hơn 100 nguyên thủ quốc gia, tuyên bố mang tính chính trị đưa ra tại
phiên cuối cùng được đánh giá là chưa đủ, nhưng rõ ràng mang nhiều ý
nghĩa khi thay đổi nhận thức của con người về hậu quả nghiêm trọng của
tình  trạng biến đổi khí hậu trên thế giới.  
 
Bất đồng giữa các nước giàu và nghèo vẫn chưa thể giải quyết.

Tuyên bố đề ra mục tiêu chung
dài hạn cho 193 quốc gia là  hạn chế mức tăng nhiệt độ Trái Đất tối đa
là 2 độ C so với thời kỳ tiền công nghiệp. Bản tuyên bố cũng dự trù trợ
giúp các đang phát triển trước mắt mỗi năm 30 tỷ USD trong ba năm 2010
đến 2012, rồi sau đó nâng lên thành 100 tỷ USD mỗi năm từ đó đến năm
2020. Đây không phải là thỏa thuận mang tính ràng buộc về mặt pháp lý
và có lẽ phải đợi đến năm sau thì may ra, thế giới mới được trang bị
một Hiệp định về Biến đổi Khí hậu. Dấu hỏi lớn hiện vẫn đợi câu trả lời
là làm sao để giải quyết được bất đồng.
Theo: Dân trí

Các tin khác